S.S.S – Tez


<< Sık Sorulan Sorular Sayfasına Geri Dön


Yüksek Lisans Tezi Nasıl Yazılır?

Her çalışmanın kendine özgü araştırma yöntemleri olduğu gibi tez hazırlamanın da kendine özgü bazı kuralları vardır. Tez hazırlama sürecinde dikkat edilmesi gereken ve ön planda olması gereken en önemli konu tez çalışmasının temelde bilimsel bir çalışma olduğu ve bu çalışmanın sonunda bilime katkı yapılacak olduğudur.

Bu sebeple “Tez nasıl hazırlanır?” sorusunun cevabı geçmişte hazırlanmış başarılı tez örneklerini incelemede saklıdır. YÖK, bu konuda geçmiş yıllarda hazırlanmış tezlerin incelenebilmesini sağlayan çok faydalı bir hizmet sunmaktadır: Türkiye’deki üniversitelerde hazırlanmış yüksek lisans tezlerini YÖK’ün Tez Tarama sayfasından inceleyebilirsiniz. İsterseniz kendi alanınıza yakın konularda arama yapabilir, benzer konularda birçok tezi inceleyebilirsiniz.

Bu konuda YÖK’ün dışında ulaşabileceğiniz en önemli kaynak ProQuest dir. Bu sitede, yerli ve yabancı milyonlarca tezin tam boyutlu dokümanına ulaşabilirsiniz.

Tez çalışmasında bu konuları göz önünde bulundurmanın yanı sıra “Tez Nasıl Yazılır?” sorusuna cevap olarak adım adım yapılacaklar aşağıda anlatılmıştır:

  • Bireysel çalışmalarınıza başlamadan önce ilgili bilim dalı öğretim üyesi ile (diğer bir deyişle tez danışmanınız ile) yapacağınız araştırmayı tartışmalı, görüş ve bilgilerinden yararlanmalı ve daha sonra araştırmanıza başlamalısınız.
  • Genel olarak bir araştırmanın aşamaları şu şekilde sıralanabilir:
  1. Tez Konusunun Seçilmesi,
  2. Konuyu Sınırlandırma,
  3. Hipotez Kurma,
  4. Araştırma Metodunu Belirleme,
  5. Geçici Plan Hazırlama,
  6. Geçici Kaynakça Oluşturma,
  7. Okuma-Not Alma ve
  8. Tez Yazım aşamalarıdır.

 

Yüksek Lisans Tez Konuları

Konu seçimindeki en önemli noktalardan biri, araştırmacının konuya olan ilgisidir. Araştırmanın uzun zaman alması, araştırmacının konuya olan bağlılığını azaltabilir. Bu yüzden ilgi duyduğunuz bir konuyu seçmeniz araştırmanın başarısı açısından oldukça önemlidir.

Araştırma konusu seçerken zaman da önemlidir. Araştırmacı, araştırmayı yapmak için sahip olduğu zamanı göz önünde bulundurmalıdır.

Son olarak araştırmacının bilgi düzeyi seçtiği konuyu araştırabilecek nitelikte olmalı, konuyla ilgili kaynaklara kolayca ulaşabilmelidir.

Konuyu Sınırlandırma

Geniş bir konu üzerinde çalışılması araştırmayı zorlaştırdığı gibi,dar olması da araştırmayı gereksiz kılar. Konunun genişliği araştırmacının zamanına ve seçilen konuya göre değişmektedir. Konunun sınırlandırılması, o konu hakkında derinlemesine bilgi sahibi olunmasını sağlar. Fakat bilimsel araştırma yaptığınızı ve çalışmanız tamamlandığında bilime hizmet etmesi gerektiğini unutmayın.

Hipotez Kurma

Hipotez, belli bir kuramsal temele dayalı olarak geliştirilen ve değişkenler arasında varlığı öne sürülen  belli ilişkilerin sınanmasını sağlar. Araştırmacı, yaptığı okumalar sonucunda elde edindiği bilgilere göre bir hipotez geliştirir. Çalışma süresince sağlanan kanıtlara göre hipotezde değişiklikler yapılır.

Araştırma Metodu Belirleme

Yapılacak çalışmada araştırmacı araştırma metodunu baştan belirlemeli, bunu araştırma metninde belirtmelidir. Bir araştırmada konunun özelliklerine göre kütüphane araştırması, anket, gözlem, mülakat, istatistik vb. gibi yöntemlerden birkaçı kullanılır.

Geçici Plan

Geçici plan,araştırmacının henüz konu ile ilgili olarak okuduğu birkaç çalışmadan yararlanarak nasıl bir çalışma yapmak istediğini gösteren taslaktır. Bu taslak araştırmacının çalışma sırasında izleyeceği yolu gösterir. Geçici plan, okumalar sırasında edinilen bilgiye göre hazırlanır. Araştırmanın detayına inildikçe geçici planda değişiklikler yapılır. Geçici plan için aslında tez çalışması sırasında yapılan bir ön çalışma diyebiliriz.

Geçici Kaynakça Oluşturma

Hazırlana geçici plan doğrultusunda kaynakların toplanması aşamasına geçilir.Kaynak toplamada seçici olunmalıdır.

Mümkün olduğu kadar birinci el kaynaklara ulaşılmalıdır. Kitap, makale, rapor, gazeteler, seminerler, kongre bildirileri gibi tez konusuyla ilgili tüm kaynaklar toplanabilir.

Okuma ve Not Alma

Hipotez ve geçici çalışma planı doğrultusunda okuma ve not alma çalışması yürütülür. Okuma sırasında tez konusu ile ilgili önemli görülen kısımlar not alınır. Kaynak toplama aşaması gibi okuma ve not alma aşamasında da seçici olunmalıdır.

 

Tez Yazma Aşaması

Tez yazma, araştırma sürecinin son aşamasıdır. Tez metni yazımındaki temel amaç, araştırma problemi ile ilgili bunun üzerine yapılmış çalışmaları, bulguları, yorumları ve genellemeleri okuyucuya ulaştırmaktır. Tez metni açık ve anlaşılır olmalıdır. Ayrıca, araştırmanın bütün basamaklarının ve bulgularının tam bir açıklıkla ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde sunulması gerekmektedir. Tezinize tam anlamıyla hâkim olmalısınız. Her satırını, her kelimesini açıklayabilir ve savunabilir olmalısınız. Tezinizi teslim ettikten sonra akademisyenlerin önünde tezinizle ilgili soruları cevaplamanız ve tezinizi savunmanız gerektiğini unutmayın.

 

Tez Yazımı Bittikten Sonraki Süreç

Danışmanınızın kontrolünden sonra teziniz son halini alır.

Tezinizi jüri atama formu ile birlikte enstitüye teslim edin.

Tez savunması için enstitü tarafından gün belirlenir. Belirlenen gün için sunumunuzu hazırlayın.

Sunumunuz sonrası kabul kararı çıkarsa onay sayfasını tez kopya sayınız kadar çoğaltıp jüri üyelerine imzalatın.

Tez kopyalarında jüri üyelerinin ve enstitünün işaretlediği düzeltmeleri verilen sürede yapmanız gereklidir. Düzeltmeleriniz ile ilgili danışmanınıza bilgi verip onayını alın.

Bu yazıda TEZ NASIL HAZIRLANIR sorusunu cevaplamaya çalıştık. Tez ile ilgili diğer sorularınız için Tez başlığı altındaki diğer yazılara bakabilirsiniz.

Yerli ve yabancı birçok sayıda tez taraması yapabilmek için uluslararası geçerliliği olan bir diğer kaynak da ProQuest dir. ProQuest ile tarama yapabilmek için Milli Kütüphane üyesi olmanız yeterlidir. ProQuest üzerinde 2.3 milyon dan fazla sayıda Master ve Doktora Tezi bulunmaktadır.

 

Yüksek Lisans Tez Savunması

Tez savunması için daha açıklayıcı olması açısından “tez sunumu” demek daha doğru olur. 3 veya daha fazla sayıda kişiden oluşan bir akademisyen jürisi önünde tezinizin konusunu, neden bu konuyu seçtiğinizi, yönteminiz ve bulgular şeklinde yaklaşık 30 dakikalık bir sunum şeklinde hazırlayın.

Jüri önünde tezinizin sunumunu yapacak ve jüri üyelerinden gelen soruları cevaplamanız gerekecektir.

Aşağıdaki linkte bazı tez savunma videoları izleyebilirsiniz.

Youtube’da tez savunma örnekleri

 

Yüksek Lisans Tez Örnekleri

İyi bir yüksek lisans tezi hazırlamanın ilk koşulu sizin konunuza benzer konularda daha önce hazırlanmış yerli ve yabancı tezleri incelemektir. Aşağıdaki linklerden Türkçe ve İngilizce dilinde yazılmış tezler arasında tarama yapabilirsiniz.

 

Yüksek Lisans Tez Aşamasında Geçiş

Tezli yüksek lisans programında derslerinizi tamamladıktan sonra tez aşamasında başarısız olursanız talep etmeniz durumunda eğer üniversite de onaylarsa aynı programın tezsiz yüksek lisans  diplomasını alabilirsiniz.

 

Yüksek Lisans Tez Aşamasında Erasmus

Yüksek lisans ve doktora öğrencileri ERASMUS programına sadece tez aşamasında katılabilirler. Yüksek lisans/doktora not ortalaması 4 üzerinden en az 2.5 veya 100 üzerinden en az 75 olan öğrenciler tez açamasına geldiklerinde Erasmus için başvurabilirler. Bu kriterler üniversiteden üniversiteye farklılık gösterebilir.

Başvuru için izlenmesi gereken yol lisans eğitiminde yapılan başvurular ile aynıdır.

 

Yüksek Lisans Tez Bitirme Süresi

Tezli yüksek lisans programı tamamlama süresi 4 yarıyıldır. En fazla iki yarıyıl daha uzatılabilir. Toplam altı yarıyıl içinde dersler ve tez çalışması tamamlanmalıdır.

 

Yüksek Lisans Tez Danışmanı

Yüksek lisans tez danışmanı hakkında yönetmelik maddesi şöyle der:

MADDE 8 – Tez danışmanı atanması

(1) Tezli yüksek lisans programında, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı her öğrenci için kendi üniversitesinin kadrosunda bulunan bir tez danışmanını en geç birinci yarıyılın sonuna kadar; öğrencinin danışmanıyla beraber belirlediği tez konusunu da en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar enstitüye önerir. Tez danışmanı ve tez konusu enstitü yönetim kurulu onayı ile kesinleşir.

(2) Tez danışmanı, senatonun belirleyeceği niteliklere sahip öğretim üyeleri arasından seçilir. Yükseköğretim kurumunda belirlenen niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmaması halinde üniversite senatosunun belirlediği ilkeler çerçevesinde enstitü yönetim kurulu tarafından başka bir yükseköğretim kurumundan öğretim üyesi danışman olarak seçilebilir. Tez çalışmasının niteliğinin birden fazla tez danışmanı gerektirdiği durumlarda atanacak ikinci tez danışmanı, üniversite kadrosu dışından en az doktora derecesine sahip kişilerden olabilir.

 

Yüksek Lisans Tez Dönemi Askerlik

Tez aşamasında askere gidebilir miyim ?

Bu konuda üniversitelerin kendi lisansüstü eğitim yönetmelikleri geçerlidir. Eğer tecil hakkınızı kaybettiyseniz ve askere gitmek zorundaysanız yüksek lisans eğitiminizi dondurabilirsiniz. Buna tez aşaması da dahildir.

Normal koşullarda azami kayıt dondurma süreleri bilimsel hazırlık ve tezsiz yüksek lisans programlarında bir yarıyıl, tezli yüksek lisans programlarında iki yarıyıldır.

Askerlik sebebiyle dondurulan kayıtlarda ise askerlik hizmeti tamamlanıncaya kadardır.

 

Yüksek Lisans Tezi Kabul Edilmezse / Başarısız Bulunursa

Tez jürisi tez hakkında kabul, ret veya düzeltme kararı verebilir. Tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin üniversite ile ilişiği kesilir.

Tezi hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci en geç üç ay içinde düzeltmeleri yapılan tezi aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu savunma sonunda da başarısız bulunarak tezi kabul edilmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.

Tezi reddedilen öğrencinin talepte bulunması halinde, tezsiz yüksek lisans programının ders kredi yükü, proje yazımı ve benzer gereklerini yerine getirmiş olmak kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans diploması verilir.

 

Yüksek Lisans Tez Formatı

Üniversitelerin kendi tez yazım kılavuzları vardır ve bu kılavuzlara internet sitelerinden erişilebilir. Aşağıda farklı üniversitelerin tez yazım kılavuzları için linkleri bulabilirsiniz. Kılavuzları incelediğiniz zaman aslında temelde tez yazım kurallarının standart bir yapıdan oluştuğunu ve küçük farklılıkların bulunduğunu görebilirsiniz.

 

Yüksek Lisans Tezi Zor mudur?

Tez hazırlamak yoğun emek ve zaman gerektiren ciddi bir iştir. Eğer gerekli zamanı ve emeği harcayamayacak durumda iseniz bu süreç size çok zorlayıcı gelecektir.

Yüksek lisans tezi akademik kariyerin ilk ve önemli basamağıdır. Tez konusu seçiminden araştırmaya kadar, tez yazımından sunumuna kadar çok ince bir çalışma gerektirir. Eğer akademik kariyer düşünceniz yoksa kesinlikle tezsiz yüksek lisans yapmalısınız. Aksi taktirde tez hazırlama sürecinde aslında tez çalışmasının akademik kariyer için gerekli olduğunun ve iş yaşantınızda size bir katkısının olmayacağını anlarsınız ve bu safhada tez çalışması size çok daha zor gelir.

 

Yüksek Lisans Tezi Ne Kadar Zamanda Biter?

Yüksek lisans tezleri için belirlenmiş süre iki yarıyıldır. Kabul görülmesi halinde en fazla iki yarıyıl daha uzatılır. Tez tamamlama konusunda önerimiz, tezinizin resmi tamamlama zamanından en geç bir ay önce tamamlanmış olması yönündedir. Eğer tezinizi tamamlamayı son güne kadar uzatırsanız çıkabilecek en küçük bir problem dahi ret veya düzeltme talebi ile sonuçlanacaktır. Bu durumda zaten zihinsel ve fiziksel olarak yorulmuş durumdayken, tekrar günlerce tezinizle uğraşmak zorunda kalacaksınız. Daha da kötüsü ret almanız durumunda üniversite ile ilişiğiniz kesilecektir.

 

Yüksek Lisans Tezi Kaç Sayfa Olmalı?

Böyle bir kısıtlama yok. Olmamalı da… 200 sayfalık ancak şişirme bilgilerden oluşan bir tez yerine 70 sayfalık ama öz bilgilerden oluşan ve iyi hazırlanmış bir tez bilimsel anlamda çok daha değerlidir.

YÖK Tez Merkezi tarafından yayınlanan tezlere baktığınızda ülkemizde yazılmış yüksek lisans tezlerinin ortalama 100 sayfa olduğunu görebilirsiniz. Ancak yine aynı kaynakta başarılı bulunmuş ve kabul edilmiş 65 sayfalık tezler olduğu gibi, 200 sayfadan daha uzun tezler olduğunu da görebilirsiniz.

Sonuç olarak sayfa sayısı tamamen konunuza ve çalışmanıza bağlıdır. 60 sayfalık bir tez ile kabul alabilirsiniz ancak 250 sayfalık bir tez ile ret de alabilirsiniz.

YÖK Tez Merkezi sayfası için tıklayınız.

 

Yüksek Lisans Tez Önerisi

Tez önerisi, tezinizle ilgili yapacağınız bir ön çalışmadır. Tez önerisi aslında tezi hazırlayacak olan kişi için de çok faydalı bir aşamadır. Bu aşamada teziniz ile ilgili altyapıyı ve çalışma planınızı belirlersiniz. Tez ile ilgili genel çerçeveyi çizmiş olur ve tez çalışmasınız konusunda en önemli adımı atmış sayılırsınız. Yüksek lisans tez önerisinde tezinizin konusu, amacı, araştırma sorusu, araştırma yöntemi gibi konular açıkça belirtilir.

Belki de bu ilk aşama sayesinde aslında yanlış bir konu seçtiğinizin ve ilerde bu konuda bilimsel araştırma yapma imkanlarının kısıtlı olduğununun ve benzeri dezavantajların farkına varır, erken aşamada sizin için daha uygun bir tez konusu seçersiniz.

Yüksek lisans tez önerisi hazırlarken üniversitenizin bu konuda yayınladığı kılavuzlara göre hazırlamalısınız. Bu kılavuzlar çoğu zaman enstitülerin internet sayfalarında yayınlanmaktadır.

 

Yüksek Lisans Tez Şablonu

Tez önerisi formunda olduğu gibi tez yazımı konusunda da üniversitelerin kendi şablonları vardır. Aşağıda bazı üniversitelerin tez yazım kuralları veya şablonlarını görebilirsiniz. Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir konu; aynı üniversitenin farklı enstitülerinde farklı tez şablonları olabilir. Aşağıdaki şablonlar sadece örnek amaçlıdır.

 

Yüksek Lisans Tez Tarama

Aşağıdaki linklerden ülkemizde ve diğer bazı ülkelerde yayınlanmış tezlere ulaşabilirsiniz. Tez tarama çalışması yüksek lisans tez hazırlama aşamasının en önemli ve gerekli safhasıdır. Dikkate alınmalı ve önem verilerek ciddiyetle yapılmalıdır.